رعایت شاخص و ترجیحات نیمرخ و زیبایی صورت در ارتودنسی

برای یک درمان ارتودنسی موفق، معاینه بیمار از هر دو نمای روبرو و جانبی بسیار مهم است. ارزیابی الگوی اسکلتی و بافت های نرم از جمله زاویه نازولبیال (حد فاصل بین بینی و لب)، موقعیت قدامی – خلفی لب ها، زاویه لبیومنتال (شیار کم عمق حاصل از اتصال منحنی پایینی لب پایین به چانه) و زاویه صفحه زیر چانه ای لب باید در نظر گرفته شود. نیمرخ صورت تأثیر زیادی بر ظاهر زیبایی شناختی بیماران دارد، با این حال، همه افراد درک زیبایی شناختی یکسانی ندارند. هدف این بررسی، اشاره به شاخص های نیمرخ صورت و درک جذابیت نیمرخ صورت در بین جمعیت های مختلف است. بسیاری از مطالعات، ترجیحات نیمرخ صورت را ارزیابی کرده اند، برخی از آنها موافق بودند که نیمرخ صاف با لب های در موقعیت طبیعی، مطلوب ترین است، اما برخی تفاوت ها بین ارتودنتیست ها و افراد عادی در درک نیمرخ صورت مشاهده شده است. افراد عادی معتقد هستند که فک پایین کمی عقب رفته یا فک پایین بیرون زده برای برخی از جمعیت ها از نظر زیبایی شناختی خوشایند است. بنابراین، مشارکت دادن بیمار در برنامه ریزی و تصمیم گیری درمان مهم است.

اهمیت تناسب نیمرخ صورت در زیبایی

تعداد فزاینده ای از بیماران معمولاً برای بهبود زیبایی صورت و داشتن ویژگی های جذاب صورت و لبخند، به دنبال درمان ارتودنسی هستند. دستیابی به یک اکلوژن مناسب و کاربردی همراه با ظاهری متعادل، و مطلوب از نظر زیبایی شناختی، به دلیل ذهنی بودن درک زیبایی شناختی بیماران، برای ارتودنتیست ها و جراحان دهان و فک و صورت چالش برانگیزتر است.

اگرچه علم و فناوری تفاوت های بین فرهنگی را کاهش داده اند، اما جذابیت صورت هنوز هم برای افراد مختلف متفاوت است. زیبایی می تواند تحت تأثیر مد، فرهنگ، وضعیت اجتماعی – اقتصادی، تحصیلات، جنسیت، سن، بلوغ و عوامل جغرافیایی قرار گیرد. در یک تحقیق دو گروه قومی از نظر جذابیت نیمرخ مورد مقایسه قرار گرفتند و این نتیجه بدست آمد که آمریکایی های مکزیکی تبار در مقایسه با افراد سفید پوست، در این مطالعه ترجیح می دهند که لب بالا یا پایین در نیمرخ زنان کمتر بیرون زده باشد.

با این حال، اندازه گیری های عینی توسط ارتودنتیست ها و جراحان دهان و فک و صورت در مورد مطلوب ترین نیمرخ که با نگرانی های زیبایی شناختی صورت بیمار مطابقت دارد، همچنان پایه و اساس ارزیابی زیبایی است. بنابراین، ارزیابی بافت های نرم و سخت و هماهنگی بین ویژگی های داخل دهانی و خارج دهانی، بخش های مهمی از تشخیص و برنامه ریزی درمان هستند.

مطالعات زیادی انجام شده اند و اطلاعات زیادی در مورد ارزیابی بالینی و رادیوگرافی نیمرخ صورت در طول درمان ارتودنسی بدست آمده اند. علاوه بر این، تاکنون مقالات دندانپزشکی موجود بر ویژگی های قدامی – خلفی و عمودی صورت نیز تمرکز داشته اند که تأثیر زیادی بر جذابیت نیمرخ صورت دارند. هدف این مقاله، اشاره به شاخص های نیمرخ صورت و درک جذابیت نیمرخ صورت در بین جمعیت های مختلف است.

ارزیابی بالینی نیمرخ صورت

ارزیابی بالینی نیمرخ صورت

معاینه بالینی بخش اساسی درمان ارتودنسی موفق است. درک پارامترهای ایده آل صورت و رابطه نسبی آنها با سایر ساختارهای صورت، برای تدوین تشخیص و طراحی درمان مناسب، حیاتی است. شناخت الگوی اسکلتی زیرین و بافت های نرم پوشاننده به شناسایی علت مال اکلوژن کمک می کند. کلید ارزیابی مناسب، بررسی تناسبات و تقارن صورت بیمار در هر دو نمای فرونتال و نیمرخ است.

برای ارزیابی سطوح عمودی و قدامی – خلفی واقعی، سر بیمار باید در موقعیت طبیعی (NHP) قرار گیرد، وضعیتی که فرد روی یک نقطه دور در سطح چشم متمرکز شده است. بهترین روش ثبت این وضعیت، درخواست از بیمار برای نگاه کردن به چشمان خود است که در فاصله 200 سانتی متری در آینه منعکس شده است.

برای ارزیابی نیمرخ صورت در سطح قدامی – خلفی، زاویه ای بین گلابلا (برآمدگی پیشانی میان دو ابرو) تا زیر بینی و زیر بینی تا پوگونیون (بیرون زده ترین نقطه روی بافت نرم چانه) تشکیل می شود. نیمرخ بیمار به صورت مستقیم، محدب یا مقعر توصیف می شود. نیمرخ صورت، الگوی اسکلتی زیرین را نشان می دهد، مانند نیمرخ محدب در مال اکلوژن کلاس II  و نیمرخ مقعر در مال اکلوژن کلاسIII . هرگونه صافی پارانازال (سطح کنار بینی روی سینوس ماگزیلاری) قابل مشاهده، نشان دهنده نقص فک بالا در بُعد قدامی – خلفی است.

سپس می توان صفحه عمودی را با تقسیم صورت به سه قسمت مساوی توسط خطوط افقی ارزیابی کرد: از خط رویش مو تا گلابلا (برآمدگی پیشانی بین دو ابرو)، گلابلا تا پایه بینی و از پایه بینی تا لبه پایینی چانه.

ارزیابی زاویه صفحه فک پایین بسیار مهم است زیرا تأثیر زیادی بر ارتفاع عمودی صورت دارد. زاویه صفحه فک پایین را می توان به صورت بالینی با تقاطع خطوط بین لبه پایینی فک پایین و صفحه افقی فرانکفورت (خطی فرضی که از لبه پایینی کاسه چشم تا لبه بالایی مجرای گوش کشیده می شود) تخمین زد. زاویه تند نشان دهنده ارتفاع قدامی بلند صورت و تمایل به اپن بایت است در حالی که زاویه صاف نشان دهنده ارتفاع قدامی کوتاه صورت و تمایل به دیپ بایت است.

ارزیابی زاویه نازولبیال، موقعیت لب قدامی – خلفی، زاویه لبیومنتال و زاویه صفحه زیر چانه لب بسیار مهم است. زاویه نازولبیال بین ستون بینی و شیب لب فوقانی تشکیل می شود. این زاویه می تواند تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار گیرد: موقعیت قدامی – خلفی فک بالا، موقعیت قدامی – خلفی دندان های پیشین فک بالا، موقعیت عمودی یا چرخش نوک بینی و ضخامت بافت نرم لب فوقانی.

مقدار متوسط ​​زاویه نازولبیال 85 تا 120 درجه است. طول لب فوقانی باید یک سوم ارتفاع قدامی – تحتانی صورت را اشغال کند و لب تحتانی و چانه، دو سوم تحتانی را تشکیل می دهند.

وضعیت لب را می توان با حالت آرامش لب ها در حالی که نمای قدامی – خلفی صورت را مشاهده می کنید، ارزیابی کرد. این کار را می توان با عبور دادن یک خط عمودی از میان تقعر قاعده لب بالا (نقطه بافت نرم A) و با اتصال خط دیگری بین تقعر قاعده لب پایین و چانه (نقطه بافت نرم B) انجام داد. اگر لب به طور قابل توجهی جلوتر از خط عمودی مربوط به خود قرار گیرد، برجسته در نظر گرفته می شود. اگر پشت خط عمودی قرار گیرد، می توان آن را عقب گرا در نظر گرفت.

رسم خط E (خط زیبایی) که از نوک بینی به پوگونیون بافت نرم عبور می کند، مفید است. قانون این است که لب بالا باید 4 میلی متر عقب تر و لب پایین 2 میلی متر عقب تر از خط E باشد. موقعیت لب می تواند تحت تأثیر جلو آمدگی یا عقب رفتگی فک بالا، جلو آمدگی یا عقب رفتگی دندان ها و ضخامت لب قرار گیرد.

زاویه لبیومنتال که بین لب پایین و چانه تشکیل می شود، به موقعیت دندان های پیشین فک پایین و ارتفاع عمودی یک سوم پایینی صورت بستگی دارد. کاهش ارتفاع تحتانی صورت معمولاً منجر به شیار لبیومنتال عمیق تری می شود، در حالی که بیماری که ارتفاع تحتانی صورت او بلند است، به احتمال زیاد شیار لبیومنتال او صاف است.

هنگام بررسی زاویه صفحه زیر چانه ای لب، سن باید در نظر گرفته شود زیرا در طول پیری، خاصیت ارتجاعی بافت در این ناحیه از بین می رود. موارد دیگر، افزایش وزن و موقعیت آناتومیکی استخوان هیوئید (استخوانی شبیه به نعل که در جلوی مهره های گردن قرار گرفته) است که ساختار این ناحیه را تغییر می دهد.

زاویه گردنی زیر چانه ای یکی دیگر از پارامترهای مهم در تعیین جذابیت نیمرخ صورت است. این زاویه با دو خط اندازه گیری می شود، یکی از نقطه گردنی (نقطه C) به بافت نرم منتون (صفحه زیر چانه ای) و خط دیگر مماس بر گردن به صورت قدامی (صفحه گردنی) کشیده می شود.

شکل 1. مشخصات صورت: محدب، مستقیم، مقعر.

شکل 2. صافی پارانازال نشانه ای از نقص فک بالا در بعد قدامی – خلفی است.

شکل 3. صفحه عمودی را می توان با تقسیم صورت به سه قسمت مساوی توسط خطوط افقی ارزیابی کرد: از خط رویش مو تا گلابلا، گلابلا تا پایه بینی و از پایه بینی تا مرز پایینی چانه.

شکل ۴: خط E (خط زیبایی): از نوک بینی تا پوگونیون بافت نرم.

شکل ۵: زاویه نازولبیال (مشکی)، زاویه لبیومنتال (آبی) و زاویه صفحه ساب منتال لب چانه (قرمز).

شکل ۶: زاویه سرویکال ساب منتال که بین صفحه ساب منتال و صفحه سرویکال تشکیل شده است.

ویژگی قدامی – خلفی

ویژگی قدامی – خلفی

موقعیت قدامی – خلفی (AP) فک بالا و پایین نقش مهمی در تعیین نیمرخ صورت ایفا می کند و تأثیر زیادی بر جذابیت صورت دارد. در تجزیه و تحلیل نیمرخ صورت، باید صفحه قدامی – خلفی فک بالا و پایین ارزیابی شود و هر دو فک باید به طور متناسب قرار گیرند. نیمرخ صورت تحت تأثیر جلو آمدگی یا عقب رفتگی فک بالا و پایین یا هر دو فک قرار می گیرد. جلو زدگی فک بالا یا عقب رفتگی فک پایین علت اصلی الگوی اسکلتی کلاس II است. در حالی که در الگوی اسکلتی کلاس III، این به دلیل جلو بودن فک پایین یا عقب بودن فک بالا یا ترکیبی از هر دو است. بسیاری از مطالعات، موقعیت AP  هر دو فک و تأثیرات آن بر ترجیحات زیبایی شناختی جمعیت های مختلف و همچنین تفاوت در درک جذابیت نیمرخ صورت در بین ارتودنتیست ها و افراد عادی را ارزیابی کرده اند. و این کار با دستکاری صفحه AP با استفاده از نرم افزار دلفین یا فتوشاپ برای شبیه سازی تغییرات رشد فک پایین و بالا انجام شده است.

برخی مطالعات نشان داده اند که جنسیت ممکن است در درک زیبایی نقش داشته باشد. آنها دریافتند که مردان با چانه برجسته برای جمعیت جوان اسپانیایی جذاب تر بودند، در حالی که زنان با فک پایین کمی عقب تر، از نظر زیبایی شناختی برای داوران جذاب تر بودند. مطالعه ای در سال ۲۰۱۸ نشان داد که هنگام ارزیابی ترجیح نیمرخ صورت در جمعیت ایرانی با دستکاری موقعیت فک پایین از طریق زاویه G-Sn-Pg در فواصل ۲ درجه در عکس های زن و مرد، ایده آل ترین حالت برای مدل های مرد، فک پایین جلو آمده، اما برای مدل های زن، فک پایین عقب رفته تر است.

در مورد تفاوت های ادراکی، در جمعیت ایرانی، در یک مطالعه ترجیحات بین افراد عادی و ارتودنتیست ها مقایسه شدند و دریافتند که نیمرخ صاف برای ارتودنتیست ها جذاب تر است، در حالی که بیماران نیمرخ با فک پایین عقب رفته را جذاب تر می دانند.

در حالی که در جمعیت اردن، آنها نیمرخ ارتوگناتیک را برای مردان و زنان ترجیح می دهند. در جمعیت های اماراتی و سعودی، هم ارتودنتیست ها و هم افراد عادی نیمرخ صاف را جذاب ترین و جمعیت سعودی نیمرخ عقب رفته را به عنوان کم ترین نیمرخ پذیرفته شده ارزیابی کرده اند. به طور مشابه، جمعیت برزیلی به نیمرخ صاف تمایل داشتند و الگوی کلاس III در بین افراد عادی کمترین جذابیت را داشت. مطالعه ای برای تعیین توجه بصری به نیمرخ در بین جمعیت چینی انجام شد و مشخص شد که میزان جلو آمدگی فک پایین بیشترین توجه را به قسمت پایین صورت جلب می کند. سطح تحصیلات نیز باید در نظر گرفته شود؛ مطالعه ای دیگر نتیجه گرفت که ارتودنتیست ها نسبت به افراد عادی و جراحان دهان، فک و صورت (OMFS) به نیمرخ حساس تر هستند.

ویژگی های عمودی

صورتی که از نظر عمودی متناسب باشد، زیبایی بهتری دارد و از نظر اجتماعی پذیرفته تر است. هرگونه اختلاف در صفحه عمودی نه تنها از جلو، بلکه از پهلو نیز قابل مشاهده است. نسبت های عمودی به بهترین شکل با یک سوم های صورت ارزیابی می شوند، وضعیتی که در آن در یک صورت متناسب، کل صورت به سه قسمت مساوی تقسیم می شود. قبل از شروع درمان ارتودنسی، تشخیص هرگونه مشکل عمودی بسیار مهم است تا از بدتر شدن ابعاد عمودی هنگام اصلاح صفحه قدامی – خلفی جلوگیری شود. هرگونه تغییر در ارتفاع صورت می تواند به طور متفاوتی درک شود و تأثیر زیادی بر ظاهر و زیبایی صورت داشته باشد.

بسیاری از مطالعات، تفاوت در درک ارتفاع صورت و ترجیحات زیبایی شناختی را در بین جمعیت های مختلف ارزیابی کرده اند. مطالعه ای در بریتانیا برای ارزیابی تأثیر تغییر نسبت عمودی پایینی صورت بر جذابیت صورت توسط افراد عادی انجام شد، آنها دریافتند که افزایش نسبت عمودی پایینی جذابیت کمتری دارد و نسبت به کاهش ارتفاع صورت، به درمان بیشتری نیاز دارد.

هنگام مقایسه مردان و زنان، در جمعیت اردن، آنها زنی را با ارتفاع کمی کاهش یافته بخش قدامی پایینی صورت ترجیح می دادند. تأثیر سطح تحصیلات بر درک از نیمرخ در بسیاری از مطالعات که نمونه ای از متخصصان ارتودنسی، OMFS، و افراد عادی داشتند، ارزیابی شد. افزایش انحرافات عمودی برای افراد عادی و دانشجویان بالینی جذابیت کمتری داشت. تغییرات عمودی برای دانشجویان دندانپزشکی در مقایسه با افراد عادی در جمعیت یمن بسیار مهم تر بود.

موقعیت و برجستگی لب و چانه

موقعیت و برجستگی لب و چانه

تغییر با استفاده از علامت گذاری های منحصر به فرد، فرو رفتگی ها، رنگ آمیزی و روش های سفارشی مشابه برای ترسیم روی دندان یا پروتز دندان و در نتیجه افزایش ظاهر طبیعی (GPT 9).

لازم به ذکر است که برجستگی لب می تواند تحت تأثیر هماهنگی آن با بینی و چانه، به طور متفاوتی درک شود. ترجیح زیبایی شناختی نسبت به برجستگی لب چند عاملی است. مطالعات زیادی در ارزیابی درک زیبایی شناختی از موقعیت لب در جمعیت های مختلف منتشر شده است. طبق مطالعه ای که در آن ترجیح زیبایی شناختی در مورد برجستگی لب ارزیابی شد، نتیجه گرفته شد که افراد عادی ایرانی، ارتودنتیست ها و جراحان فک و صورت، لب های کمی بیرون زده را برای مردان ترجیح می دهند. در مورد زنان، ارتودنتیست ها لب های کمی عقب تر را ترجیح می دادند، در حالی که OMFS لب هایی را که کمی جلوتر از خط E قرار دارند، جذاب تر می دانستند. در نهایت، افراد عادی لب هایی را که در موقعیت طبیعی قرار دارند برای زنان ترجیح می دادند. در کشورهای عربی، زنانی که لب های بیرون زده داشتند، از نظر زیبایی شناختی برای گروه های متخصص و غیرمتخصص جذاب تر بودند که با آنچه در جمعیت های قفقازی، ایرانی، و انگلیسی مشاهده شد، مطابقت دارد. عامل مهم دیگری که در ترجیح داوران نقش داشت، قومیت بود، که در آن ارزیابان چینی لب های عقب تر را در مقایسه با همتایان سفید پوست خود ترجیح دادند. برخلاف آمریکایی های آفریقایی تبار، در مطالعه ای که روندهای زیبایی مجله مد در قرن بیستم را دنبال می کرد، نویسندگان نتیجه گرفتند: “استانداردهای زیبایی برای نیمرخ زنان آمریکایی آفریقایی تبار در طول قرن بیستم تغییر کرده و مشابه استانداردهای نیمرخ سفید پوستان، روندی به سمت لب های پرتر و قدامی تر را نشان می دهد”.

مانند سایر ویژگی های صورت، به طور کلی پذیرفته شده است که برجستگی چانه طیف وسیعی از تغییرات طبیعی را دارد. این نه تنها یک ترجیح فردی است، بلکه به جنسیت، سن، نژاد و پیشینه تحصیلی (متخصصان ارتودنسی در مقابل افراد عادی) کمیته داوری نیز بستگی دارد. با بررسی متون، تعدادی روش برای ارزیابی برجستگی چانه گزارش شده اند. با این حال، در مطالعه ای این نتیجه بدست آمد که هیچ یک از آنها را نمی توان به عنوان یک روش ایده آل در نظر گرفت. بنابراین، دقیق ترین ارزیابی ممکن است به تخصص جراح، پتانسیل های بالینی و تمایل بیمار بستگی داشته باشد. در مطالعه دیگر همچنین یک روش احتمالاً مؤثر برای ارزیابی میزان لازم برای بزرگ کردن یا عقب بردن چانه را تجزیه و تحلیل کرده اند. این روش عمدتاً در مورد ترسیم دو خط عمودی است؛ یکی در جلوی بیمار، خط عمودی واقعی (TrV)، و خط دیگر از برجسته ترین ناحیه لب پایین که نقطه (Lia) Labraleinferiusanterioris  است، عبور می کند. خط عمودی Lia (LiaV). سپس خط دیگری از نقطه Lia تا پوگونیون بافت نرم ایجاد می شود که “زاویه برجستگی چانه لب پایین” (LiaV Pog) را تشکیل می دهد. بر اساس تحقیقات، “ایده آل ترین” موقعیت چانه زمانی بود که روی خط LiaV یا درست پشت آن قرار گیرد، با وجود اینکه تا ۱۵ درجه عقب نشینی و ۵ درجه جلو آمدگی زاویه (LiaV Pog’) قابل قبول تلقی می شد. همچنین گزارش شده است که وقتی برجستگی فراتر از ۱۵ درجه و عقب نشینی بالاتر از ۲۵ درجه باشد، جراحی نیاز است. در یافته های مشابه مشاهده شد که یک نیمرخ صاف با چانه برجسته در مردان جذاب تر از زنان است.

شکل ۷: زاویه برجستگی چانه لب پایین (LiaV Pog’) بین یک خط عمودی که از نقطه Lia عبور می کند و برجسته ترین ناحیه لب پایین و موازی با خط عمودی واقعی است و خطی که از پوگونیون بافت نرم رسم می شود، تشکیل شده است.

در مقایسه بین عقب رفتگی چانه و جلو آمدگی آن، افرادی که چانه عقب رفته ای داشتند، برای ناظران، که شامل ارتودنتیست ها و افراد عادی می شدند، جذاب تر به نظر می رسیدند و جراحی برای این موارد کمتر درخواست می شد. در واقع، مداخله جراحی در بین پزشکان و افراد عادی زن در این مطالعه ترجیح داده می شد، که باید در برنامه ریزی برای درمان مورد توجه قرار گیرد.

نتیجه گیری

درمان ارتودنسی موفق با معاینه و تشخیص مناسب آغاز می شود. کلید ارزیابی بالینی، تشخیص نسبت های طبیعی صورت و تقارن است، به گونه ای که بیمار باید به درستی در موقعیت طبیعی سر (NHP) در هر دو نمای فرونتال و نیمرخ قرار گیرد. ارزیابی الگوی اسکلتی و بافت های نرم از جمله زاویه نازولبیال، موقعیت قدامی – خلفی لب، زاویه لب – چانه و زاویه صفحه زیر چانه ای لب – چانه باید در نظر گرفته شوند. اگرچه معیارهای عینی همچنان اساس ارزیابی هستند، اما عوامل دیگری که بر درک زیبایی صورت تأثیر می گذارند، مانند فرهنگ، وضعیت اجتماعی – اقتصادی، تحصیلات، جنسیت، سن، بلوغ و عوامل جغرافیایی نیز باید در نظر گرفته شوند. بیشتر افراد، نیمرخ صاف را ترجیح می دهند، با این حال برخی از آنها عقب رفتگی فک پایین را برای زنان جذاب می دانند. بنابراین، پیشنهاد می شود که متخصص ارتودنسی قبل از تصمیم گیری در مورد روش های درمانی، درک زیبایی شناختی متفاوت بیماران را در نظر بگیرد و بیمار را در طول فرآیند برنامه ریزی درمان درگیر کند.